2 op de 10 jonge kinderen heeft een vitamine D-tekort. En de meeste ouders weten van niets.

Het is misschien wel de meest gegeven geruststelling op het schoolplein, bij de huisarts en op elke voedingswebsite: maak je niet te druk over vitamines, want een kind dat gewoon gezond en gevarieerd eet, krijgt eigenlijk alles binnen wat het nodig heeft. En het mooie is: dat advies is gewoon waar. Het Voedingscentrum zegt het zelf, in vrijwel deze bewoording.

Maar lees die zin nog eens. Langzaam. Want er staat een voorwaarde in die zo vanzelfsprekend lijkt dat de meeste ouders er overheen lezen. En de cijfers laten zien hoe vaak het misgaat: uit onderzoek bij jonge kinderen van 1 tot 3 jaar blijkt dat 1 op de 10 een ijzertekort heeft en 2 op de 10 zelfs een vitamine D-tekort. Niet bij zieke kinderen — bij gewone, gezonde kinderen. En zo’n tekort zie je er aan de buitenkant niet aan af.

Gezond en gevarieerd. Daar hangt de hele geruststelling aan. Het advies gaat er stilzwijgend van uit dat je kind dáádwerkelijk een breed bord eet: groente naast vlees of vis, volkoren, peulvruchten, afwisseling door de week heen. Voor dat kind klopt het advies honderd procent — en hoeft er niets bij.

Alleen kennen veel ouders een ander kind. Het kind dat het liefst alleen pasta, brood en yoghurt eet. Dat groente van het bord schuift. Dat drie weken lang alléén bruine boterhammen met hagelslag wil. Voor dat kind is “gevarieerd” geen beschrijving van de werkelijkheid — het is een hoop.

De geruststelling is geen garantie

Hier zit het hele punt. De zin “dan krijgt het genoeg binnen” is geen meting. Het is een gevolgtrekking die alléén geldt als de voorwaarde ervóór waar is. Wordt de voorwaarde niet gehaald, dan valt de geruststelling weg — en blijft er een aanname over, geen zekerheid.

De vraag is niet of het advies klopt. De vraag is of jouw kind de voorwaarde haalt waar dat advies op rust.

En dat is een eerlijke, ongemakkelijke vraag, want geen enkele ouder kan precies optellen wat er dagelijks binnenkomt. Vitamines zijn niet te wegen aan tafel. Je ziet aan een vrolijk, druk spelend kind ook niet of de bredere inname op orde is.

Eén plek waar het advies dat tekort zélf erkent

Er is één voedingsstof waar de officiële instanties niet om de aanname heen draaien, maar gewoon zeggen: dit haalt een kind er niet vanzelf uit. Vitamine D. Het Voedingscentrum adviseert alle kinderen tot 4 jaar dagelijks 10 microgram extra vitamine D, voor de botopbouw — en daarna nog steeds voor kinderen met een getinte huid of die weinig buiten komen.

De meeste ouders kennen die druppeltjes van de baby. Wat minder bekend is: het advies stopt niet bij de babytijd. En toch krijgt maar zo’n 3 op de 5 peuters daadwerkelijk dat aanbevolen supplement — bijna 4 op de 10 kinderen mist het dus, terwijl het officieel wordt aangeraden. In Nederland speelt daar nog iets bovenop mee: van ongeveer oktober tot april staat de zon te laag om via de huid voldoende vitamine D aan te maken. De route waar iedereen op vertrouwt (lekker buiten spelen) werkt hier een half jaar lang simpelweg niet zoals gedacht.

Het is precies hetzelfde patroon als bij die ene zin: een advies dat klopt op papier, maar dat een voorwaarde in zich draagt die in het echte gezinsleven lang niet altijd wordt gehaald.

Wat dit níét betekent

Geen paniek. Dit is geen verhaal dat je kind iets tekortkomt of dat er iets mis is — een kind dat breed eet, heeft hier niets bij nodig en daar moet je ook niets in willen aanpraten. Het is één ding: de geruststelling die je waarschijnlijk al jaren meedraagt, geldt onder een voorwaarde. En het is de moeite waard om eerlijk bij jezelf na te gaan of die voorwaarde bij jou thuis ook echt wordt gehaald.

Voor de ouder die daar “ja, eigenlijk wel” op antwoordt: mooi, klaar. Voor de ouder die twijfelt — bij de kieskeurige eter, de winterperiode, de week dat het bord weer halfleeg teruggaat — kan een eenvoudig, kindspecifiek vangnet rust geven. Niet om het kind iets te láten doen, maar om die ene aanname uit handen te nemen.